truyền thống

Đọc cuốn Focus, thấy Michael Gross viết rằng ngay cả khi thời đại nhiếp ảnh thời trang và siêu mẫu đã qua, ngay cả khi bước sang thời của các thần tượng mạng xã hội (như Anja Rubik, Barbara Palvin, Karlie Kloss, mới hơn nữa là Paula Bulczynska) và các nhiếp ảnh gia thời trang xem như về vườn, thì khi xây dựng một hình tượng cho đám đông, nhà tổ chức truyền thông vẫn mời lại những tên tuổi nhiếp ảnh truyền thống giúp đỡ trong việc đặt định hình ảnh chuẩn. Chẳng hạn hình tượng ngổ ngáo Miley Cyrus có được là do Terry Richardson, đứa trẻ hư của nhiếp ảnh thương mại. Chẳng hạn Madonna làm hình tượng với Steven Meisel hay Herb Ritts. Mario Testino, David Sims ngoài chụp quảng cáo còn lo hình ảnh cho nghệ sĩ. Xem ra nhiếp ảnh truyền thống và cái nhìn đã thành chuẩn mực về hiệu ứng xã hội vẫn chưa hết thời. Mặc cho báo in đã chết, siêu mẫu đã mất giá.

Nhắc đến “cái nhìn chuẩn mực”, không thể nào không nhớ đến Albert Watson, Richard Avedon, Irving Penn, Helmut Newton, Bert Stern. Trẻ hơn một chút có Bruce Weber, Peter Lindbergh. Cố tình bắt chước Bruce Weber thì có Steven Meisel (anh này bắt đầu bắt chước do “gợi ý” của Calvin Klein); Herb Ritts thì gần như là bản sao hoàn chỉnh của Avedon và Miles Aldridge dùng đèn ring flash y hệt Helmut Newton. Thậm chí máy gì ống kính gì cũng giống luôn. Chụp ất ơ nghệ sĩ như Mario Sorrenti thì nghèo (hơn), song dĩ nhiên ảnh Sorrenti ngắm thích hơn, có hồn hơn. Đến Mario Testino thì chỉ còn là các nhân vật đồ họa Photoshop.

Bruce Weber cho biết ông vẫn chụp máy phim, và đừng hỏi ông dùng máy gì phim gì. Các nhiếp ảnh gia lớn có rất ít máy (điều này thậm chí có gì đó kỳ lạ), có người cả đời mỗi chiếc Nikon 35mm với ống kính tele 105mm. Thì có sao đâu, nào ai hỏi Hemingway ông viết văn hay thế, ông hiện dùng máy chữ hiệu gì.

Tôi xem lại số L’Uomo Vogue năm 1996 những trang Bruce Weber chụp Kate Moss ở Việt Nam, vẫn xúc động. Cái nhìn tươi mới, bay bổng. Không gò ép ý tưởng. Như thể khuôn hình tự nhiên hiện ra, không toan tính trước. Như quảng cáo nước hoa Obsession mà Mario Sorrenti chụp Kate Moss lúc họ yêu nhau.

Nhiếp ảnh thời trang truyền thống hẳn vẫn tồn tại đó đây, chỉ bị che bởi các phương tiện số.