trường hợp hy

Đỗ Huỳnh Đan Hy quê Rạch Giá, sinh năm 1990 nhưng cung Ma Kết, tức là tuổi ta rơi vào năm Tỵ. Gì chứ tuổi rắn thì tôi đầy kinh nghiệm, ngay ở nhà đã có rắn (Tom). Ma Kết tôi cũng không lạ, quanh tôi cả rừng Ma Kết đầu dê đuôi cá. Mấy sách bói toán cho các cháu choai choai hay nói Ma Kết hợp Cự Giải, tôi thì đoán rằng Cự Giải (là tôi) hợp tất cả các cung trừ cung… Cự Giải. Hy quen biết tôi qua Facebook, tôi thấy cháu du học ở Mỹ một ngành chẳng liên quan gì đến nghệ thuật, tối ngày viết code trên màn hình xanh lè xanh lét, như cô người mẫu Karlie Kloss vậy. Khi cháu về gặp tôi mùa hè 2015 thì cháu đã nổi tiếng trên cộng đồng YouTube lắm rồi. Tôi rất lấy làm bất ngờ.

Hồi còn la cà ở quán cà phê Fix Republic, nghe nói về Hy nhiều. Thậm chí có bạn trẻ đem smartphone đến cắm vào dàn loa của quán, mở cả một playlist toàn Hy hát. Cháu chỉ hát với guitar, khi thì tự đệm, lúc bạn thân đệm cho, quay hình cũng mộc mạc, ánh sáng hắt ra từ màn hình máy tính; và Hy chỉ hát lại những bài cháu thích. Bài đã quen tai, bài cũ. Đến lúc cái vòng tròn bè bạn khắp năm châu của tôi suốt ngày khen ngợi Hy, tôi mới để ý lắng nghe hơn. Dịp Hy về Saigon đó, tôi đích thân tập cho cháu bài “Bi Khúc”, tức lời gốc tôi viết năm 1990, mười năm sau mới soạn lời khác và đổi nhan đề thành “Tàn Phai”. Mix bài này ở studio, anh Viết Tân khen giọng Hy, “nó hát rất là audiophile Bảo ơi, nghe được cái tình, như tiếng cymbal của Kim Qui hay tiếng đàn Bảo Thạch vậy đó”. Vậy nên tôi bảo cháu, chú sẽ viết bài mới toanh chưa ai hát cho con thu, chú thu guitar ở nhà, gửi track cho con, con chỉ việc import vào GarageBand rồi thu giọng hát, gửi về chú nghe có gì cần sửa chú sẽ nói.

Tôi viết bài cho Hy cũng thưa thớt, dăm thì mười họa, tôi bận nhiều việc và cháu cũng bận học. Quanh đi quẩn lại có “Đền Nhau”, “Tình Ngoan”, “Ru Tôi”, “Trả Lại Tôi”. Nhưng trong vòng một năm (năm ngoái) mà được bốn bài mới thì vậy là mừng rồi. Hy nói sao hát vậy, phát âm hơi đớt, khi hát cũng thế, nhưng cháu không hát để được-cái-gì cả, không để nổi tiếng, không mơ làm ca sĩ. Vì thế Hy có một lối hát rất chân thành, hát để cho chính mình nghe, để ngẫm ngợi ca từ mà rút ra từ đó một tâm thế sống, để giải tỏa nỗi bất hạnh/bất mãn ngầm trong mắt lưới đời bủa vây. Hát như một cách thiền, ai hỏi thiền để làm gì, thiền sinh sẽ đáp chẳng làm gì cả. Hát để làm gì? Chẳng để làm gì hết.

Dần dà, Hy để tâm hơn về phrasing (cách ngắt câu, nối chữ) và vì thế có vẻ như… thông minh hơn. Nhưng chuyện kỹ năng không phải là điểm chính yếu, đối với Hy. Cháu lớn lên thế nào, đang có tâm trạng gì, thì cứ hát thế ấy. Người nghe thông qua đó để hiểu cháu. Và yêu cháu, một tình yêu bất vụ lợi, không cần đền đáp.

Một cậu bạn trẻ ở Saigon nói với tôi, giá em có tiền, em mua vé cho Hy về đây làm live show. Tôi cười bảo, Hy nó không dám đâu, trình diễn không phải sở trường của nó. Ai muốn nghe, hãy tìm SoundCloud và kênh YouTube của cháu. Giao cảm từ xa xem ra lành mạnh hơn.