5 thức du-già tạng

Người Mỹ gọi năm thức du-già này là Five Tibetans, khiến ai cũng hiểu nhầm là năm người Tây Tạng. Mấy học trò yoga của tôi năm ngoái đem ra hỏi, tôi thấy các thức rất giống với những điều tả trong cuốn Suối Nguồn Tươi Trẻ mà thú thật là cuốn này, tôi chẳng ưng chút nào: cách hướng dẫn thiếu khoa học, “cứ làm đi rồi sẽ thấy hiệu quả”. Nhưng một trong các học trò tôi mua được cuốn The Five Tibetans Yoga Workshop tặng thầy, vấn đề yoga Tạng một lần nữa đem ra nghiên cứu. Lần này tôi chuyên chú hơn, còn chịu khó hỏi lại sư phụ người Ấn của tôi, và tìm ra những điều có hệ thống hơn về năm thức Tạng ấy.

Năm thức đó như sau:

Thức 1: giang hai cánh tay như đôi cánh, xoay người theo chiều kim đồng hồ trên trục hai chân
Thức 2: từ thế ngồi thẳng lưng thẳng chân, nâng thân lên cao song song mặt đất, dùng hai bàn tay và hai bàn chân làm điểm chịu lực
Thức 3: Quỳ cao bằng đầu gối, hai bàn tay chống hông, ưỡn thân trên ra sau
Thức 4: Từ vị trí nằm ngửa, giơ hai chân lên vuông góc sàn đồng thời nghển cổ lên
Thức 5: Nằm sấp chống cánh tay xuống sàn, ngửa cổ lên, rồi nâng người thành góc vuông cúi mặt xuống (giống hai thế Hatha yoga “chó ngửa mặt” và “chó úp mặt”)

Cuốn Suối Nguồn Tươi Trẻ hoàn toàn không nói gì đến các bài thư giãn và thiền quán giữa các thức. Đúng đắn phải là: thư giãn theo thế hài nhi (Child Pose) sau các thức lẻ (1, 3, 5) và thư giãn theo thế thi thể (Corpse Pose) sau hai thức chẵn. Lúc thư giãn để lấy lại hơi thở và chờ cho nhịp tim chậm xuống, thiền quán về các chakras liên quan đến từng thức. Mỗi chakra đại diện cho một số cảm xúc/tri kiến nhất định.

Vì phần thiền quán này thâm mật, tôi chưa muốn trình bày ở đây. Nhưng về cơ bản, tôi thấy ngũ thức Tạng có hiệu quả tốt (vẫn được các tăng sĩ Tạng luyện tập hàng ngày) và nếu được hiểu thật cặn kẽ, sẽ đem lại lợi lạc lớn.

Thức 1: kích hoạt chakra giữa hai lông mày (con mắt thứ ba)
Thức 2: kích hoạt chakra tim
Thức 3: kích hoạt chakra đám rối dương (vùng trên rốn, dưới xương sườn)
Thức 4: kích hoạt chakra đan điền
Thức 5: kích hoạt chakra gốc

Các động tác yoga Tạng này thực hiện với nhịp độ nhanh và lặp lại (21 lần mỗi thức) nên khi đang trong thức thì không thể nào thiền quán được. Chính nhờ năm lần nghỉ sau mỗi thức ở thế Child Pose và Corpse Pose mà ta có thời gian quán sát sự khai mở các chakras. Còn muốn rút ra từ đó những “bài học” tâm thức nào sâu xa hơn, nhất thiết phải có một vị thầy.